17 stycznia 2026 r. świętowaliśmy jubileusz 125-lecia tramwaju w Pabianicach. Przez miasto przejechała parada zabytkowych tramwajów – Lilpop II, Lilpop III, 5N+5ND i GT8N. Wydarzenie uświetnił koncert orkiestry dętej MPK-Łódź. Z tej okazji uruchomiliśmy specjalną linię 125, obsługiwaną historycznymi wagonami.
Pierwszy tramwaj do Pabianic wyruszył 17 stycznia 1901 roku o godzinie 14:25. Był to pierwszy w Królestwie Polskim tramwaj łączący dwa miasta. Tramwaje elektryczne w Pabianicach pojawiły się 7 lat wcześniej niż w Warszawie, 2 miesiące wcześniej niż w Krakowie i 2 dni wcześniej niż w Zgierzu. W ciągu pierwszych 12 dni od otwarcia, linią pabianicką przejechało 37.200 pasażerów. Tramwaje kursowały wtedy co pół godziny – między 7:20 a 22:30. Docierały do Górnego Rynku w Łodzi (dziś Plac Reymonta). Za przejazd w II klasie trzeba było zapłacić 35 kopiejek, a za podróż w klasie III – 17. Początkowo tramwaj dojeżdżał do krańcówki przy kościele św. Floriana.
Otwarcie połączenia tramwajowego z Łodzią nie wywołało entuzjazmu u mieszkańców Starego Miasta, obawiających się kłopotów, jakie przyniesie ruch tramwajowy. Władze Pabianic nie zgadzały się na wjazd linii w rejon Starego Miasta, żądając, aby stałej opłaty oraz prowizji od dochodu. Po dwuletnich negocjacjach udało się przekonać obywateli staromiejskiej dzielnicy, że kursowanie tramwajów aż do Magistratu (dzisiejszego Zamku), nie zrobi im krzywdy, a wręcz przeciwnie. Prace przy przedłużeniu linii do Zamku zostały w styczniu 1905 r. ukończone.
1 sierpnia 1924 r. wydłużono trasę tramwaju do dworca kolejowego. Krańcówka, w formie weksla, mieściła się na ul. Łaskiej.
Do wybuchu II wojny światowej linia tramwajowa do Pabianic nie była numerowana, tramwaje miały tablice z kierunkiem jazdy. W okresie okupacji hitlerowskiej pabianicka linia otrzymała numer 70. 1 stycznia 1956 r. linia do Pabianic otrzymała numer 41. Z tym oznaczeniem funkcjonowała do końca 2003 roku i ponownie od 2010 roku.
28 października 1968 r. oddano do użytku pętlę przy Wiejskiej, a 26 maja 1969 r. pętlę Duży Skręt – wtedy też uruchomiono miejską linię 41 BIS.
W 2023 r. zakończyła się największa w historii przebudowa linii tramwajowej.
Przy okazji przebudowy linii tramwajowej, prowadzono jedne największych miejskich badań archeologicznych w ostatnim czasie w Polsce. Archeolodzy przekopali ręcznie 25 tys. ton ziemi (to ok. 850 wywrotek) na powierzchni 17 tys. metrów kwadratowych. Badania archeologiczne ujawniły, że pierwsze osadnictwo w Pabianicach było już w V-VI wieku p.n.e. Przy kościele św. Floriana odkryto cmentarz funkcjonujący w pierwszej połowie XIX wieku – odkryto 160 grobów. Na obszarze Starego i Nowego Miasta odkryto 200 obiektów archeologicznych (zabudowa murowana, doły posłupowe, jamy śmietniskowe, studnie, kanały, bruki kamienne, moszczenie dróg), które pochodzą od VI-V w p.n.e. do czasów współczesnych. Wydobyto około 70 tysięcy zabytków, przede wszystkim są to fragmenty naczyń ceramicznych (garnki, patelnie, misy, talerze), fragmenty kafli piecowych, kości zwierzęce, fragmenty naczyń szklanych (butelek, kieliszków, kufli), przedmioty żelazne (podkowy, groty bełtów, ostrogi, noże, sprzączki). Wydobyto około 1000 zabytków wydzielonych (monety, aplikacje, sprzączki, krzyżyki, naparstki).
Organizatorami wydarzenia było Miasto Pabianice i Klub Miłośników Starych Tramwajów, przy udziale partnerów, którymi byli: Gmina Ksawerów, MPK-Łódź, MZK-Pabianice, Chlebak, Kawiks, Muzeum Miasta Pabianic i Zarząd Dróg Miejskich.
Fotorelacja:
fot. MZK Pabianice, Piotr Latuska
